Vorig jaar verschijnt er op het prestigieuze Eindhovense label Music For Speakers de compilatie Zingzang, waarop de prachtig wereldse en soulvolle stem van Marie-Claudine Vanvlemen centraal staat. Een sterk overzicht vol grensoverschrijdende schoonheid met bijdragen van bands Sonar Lodge, Strange Attractor en M4S Amplified (Music For Speakers Amplified). Op de voorkant prijkt haar foto. Het is het label, dat doorgaans uiteenlopende kruisbestuivingen van jazz, dub, soul, elektronica, avant-garde, Oosterse muziek, triphop, experimenten en ambient uitbrengt, goed bevallen. Dat vraagt om een vervolg en dat is in de vorm van de verzamelaar Plugitin, waarop ditmaal producer en multi-instrumentalist Richard van Kruysdijk centraal staat, nu ook gebeurd. Hij prijkt dan nu ook op de voorkant, waardoor de compilaties letterlijk een herkenbaar gezicht krijgen. Richard speelt onder meer in Strange Attractor, Sonar Lodge en Music For Speakers Amplified, die hier allen met exclusief materiaal vertegenwoordigd zijn. De bekende gasten, waaronder Marie-Claudine Vanvlemen, Niels van Hoorn (sax, klarinet), Ryan Moore (loops), Edward Capel (klarinet) en Jeroen van Vliet (rhodes), zijn eveneens weer van de partij in de afwisselende nummers vol avant-dance, jazz, mysterieuze elementen en aanstekelijke broken beats. De rode draad wordt toch wel gevormd door avant-gardistische invloeden en de prachtig, mysterieuze atmosfeer waarin het geheel gehuld is. Een grote verrassing is de gastzang van Graham Lewis (Wire) in de het nummer “The Best Things Are Left Unspoken” van Strange Attractor. De muziek laveert mooi van opzwepend naar ingetogen en sfeervol. Het is een beklijvende en soms dansbare mix waarin de avant-garde van Wire, The Legendary Pink Dots en Tuxedomoon, de filmsche en jazzy beats van Amon Tobin, jazzy trompetgeluiden met elektronica van Nils Petter Molvær, de melancholische beats van Lamb, Red Snapper en Portishead, de soul van Nicolette en ga zo maar door. De conclusie is duidelijk: Plugitin, het vervolg op Zingzang, is eveneens prachtig en meer dan geslaagd te noemen!

Je hebt van die platenlabels die al jaren stilletjes het ene naar het andere juweeltje uitbrengen. Van die cd's die je lastig in de platenbakken om de hoek vindt maar waarvan de visite altijd vraagt wat voor moois je op hebt staan. Music For Speakers uit Eindhoven is zo'n platenlabel. Hun warme, intieme muziek speelt al sinds 2000 tikkertje-met-verlos tussen dancebeats, akoestische jazz en kwaliteitslounge, met mooie en orginele albums van artiesten als Sonar Lodge, Strange Atractor en M4S Amplified. Achter al die namen zit een wisselend gezelschap waarin de gebroeders David en Sandor Caron en Richard van Kruysdijk de constante factor zijn. Ze beschikken over een geheim wapen: de Brabantse zangeres Marie-Claudine Vanvlemen. Haar stem was afgelopen jaren te horen op een viertal albums van bovengenoemde artiesten. Op ZingZang, uitgebracht op het Belgische Big Blue Records, zijn die nummers gebundeld tot een verzamelaar met een verbluffend coherent geluid. In feite is ZingZang een artiestenalbum van Vanvlemen, waarin haar soulvolle stem soepel langs een bonte afwisseling van akoestische en electronische instrumenten glijdt. Een droge drum, wat shuffles en een mooi keyboardakkoord op 'No Words', een Japanse koto op het oriëntaalse openingsnummer 'Nightshade of Fender Rhodes' en blaasinstrumenten op het jazznachtclubnummer 'Omega'. Het werkt allemaal en alles is mooi. Nu maar hopen dat dit geheime wapen uitlekt.

Een rotsvast geloof in de vooruitgang. Dát is de sfeer die Everything Is Closer uitstraalt. Controversieel in een tijd waarin het verlichtingsideaal flink onder vuur ligt. Strange Attractor – overigens een term van natuurkundige Lorenz – flirt daarbij overigens ook met het mystieke, ooit de evenknie van het wetenschappelijke idealisme. Voor de empirie alles kwam verzieken, zeg maar. Sla er het fraai vormgegeven boekje maar op na. Waarom in godsnaam deze uitweiding? Nou, het maakt de muzikale exercities van Strange Attractor er duidelijker op. Dat zit zo: de mix die jazzmuzikant Niels van Hoorn en elektronicaman Richard van Kruysdijk - samen met gastmuzikanten (onder andere Edward Ka-Spel van Legendary Pink Dots en nachtgaal Marie-Claudine Vanvlemen) - maakt van jazz, ambient, dub, triphop en avant-garde klinkt misschien postmodern, is het echter niet. Nieuw is het werk op Everything Is Closer overigens niet. De cd bundelt twee eerder op vinyl uitgekomen platen, Rorschach en Rorschach II, die in de titel ook alweer verwijzen naar een staaltje onvervalst modernisme. Want dat is de muziek van Strange Attractor bij uitstek. Ja, er wordt flink geëxperimenteerd, maar dan wel binnen de kaders. Het resultaat ontwikkelt zich langs twee lijnen. Die van mooie, lome jazz en die van duistere experimentele dub en triphop. In die laatste momenten doet Strange Attractor in sfeer sterk denken aan illbient – letterlijk: zieke ambient – zoals die begin jaren negentig door acts als Scorn werd gemaakt. Voor welke richting het duo ook kiest, het resultaat is prachtig en inventief. Het drukbezette duo moet maar snel weer samen aan de slag om de vooruitgang veilig te stellen.

Het duo achter het Nederlandse Strange Attractor, Niels van Hoorn (basklarinet en windinstrumenten) en Richard van Kruysdijk (overige instrumenten en productie), besloot dit jaar de twee eerder op vinyl uitgekomen releases Rorschach uit 2004 en Rorschach II uit 2005 samen te voegen tot een langspeler. Gelukkig maar. Everything Is Closer is namelijk een fenomenaal album waar de speelsheid en genrevariatie van Xploding Plastix samenvallen met de spannende ambient en jazz van Nils Petter Molvaer en The Kilimanjaro Darkjazz Ensemble. Aangevuld met zangeres Marie-Claudine van Vlemen (Sonar Lodge), zanger Edward Ka-spel (The Legendary Pink Dots) en bassist en zanger Richard Sinclair levert dat zestien tracks lang verfrissende en luisterbare beats, bits, ambient en jazz.

Strange Attractor voelt zich op Everything Is Closer op geen moment beperkt door stijlconventies, maar weet wel probleemloos eenheid en identiteit te bewaren. Zo worden de soulvolle broken beats tijdens ‘Omega’ afgewisseld met een vleug Richard D. James in ‘Simulacra’, krijgen de duistere hoornblazers in ‘The Mind Travels Further than the Body’ gezelschap van de triphoptrack ‘Never Say Never’, en vermengen lagen dikke ravesynthesizers in ‘Dreamtime’ zich met hiphop tijdens ‘Scrap Metal’. Jazz, broken beats, chemical, triphop, ambient: u vraagt, Strange Attractor speelt, en nog met een erg plezierig eigen geluid ook. Eén nadeel: met bijna zeventig minuten speeltijd is Everything Is Closer redelijk uitputtend, alhoewel dat leed prima draagbaar is vanwege de variatie in stijlen en de overbruggende intermezzo’s.

Strange Attractor is het project van saxofonist/klarinettist Niels van Hoorn (Niels van Hornblower van The Legendary Pink Dots) en elektronicaspecialist Richard van Kruysdijk (van Sonar Lodge). Op hun twee lp’s Rorschach en Rorschach II krijgen ze regelmatig ruggensteun van de poëtisch zingende Edward Ka-Spel (Legendary Pink Dots, de fantastisch jazzy zingende Marie-Claudine Vanvlemen (Sonar Lodge), bassist/zanger Richard Sinclair (Robert Wyatt, Caravan, Hatfield & The North) en de jazzmuzikanten Jeroen van Vliet en Edward Capel. Strange Attractor trakteert je op een mysterieuze, maar uiterst smakelijke en lekker rollende mix van jazz, dub, soundscapes en ambient, gelardeerd met hip-hop, post-rock, avant-garde en experimentele uitstapjes. De ene keer overheersen de meer opzwepende stukken vol brutale beats en de andere keer de meer bevreemdende en intrigerende composities. De samples, de elektronica, de groovende bassen, de zang en de schitterende blaaspartijen vormen een steeds veranderende perfecte hybride. Denk aan een mooie kruisbestuiving van Banabila, Tortoise, Roni Size, Tuxedomoon, The Legendary Pink Dots, Sonar Lodge en David Sylvian. Dat klinkt niet alleen fantastisch, maar dat werkt ook nog eens verslavend. Nu is er hun eerste cd Everything Is Closer. Hierop zijn beide lp’s samengevoegd met uitzondering van 2 tracks (“Brno Hotel” en “Rorschach (Twilight Circus Dub Limbo Remix)”). De 16 overgebleven nummers bieden meer dan genoeg om je ruim een uur lang te betoveren met soms ondefinieerbare schoonheid.

Dit is sfeermuziek in de allerbeste zin van het woord. Geen muzak om tandartskamers mee te behangen maar een warm klankbad dat direct inwerkt op de onderbuik. Richard van Kruysdijk tikt grillige, telkens verschuivende ritmes uit zijn drums en drapeert er vervreemdende geluidseffecten uit de laptop overheen. Niels van Hoorn zorgt voor organische accenten op allerhande rietblaasinstrumenten. Het resultaat ligt ergens tussen lounge, de nu-jazz van Nils Petter Molvaer, triphop en de soundtrack voor een broeierig relatiedrama. Erg geslaagd zijn de zorgvuldig opgebouwde nummers als 'Simulacra' en 'Scrap Metal'. De zang van Marie-Claudine Vanvlemen had achterwege mogen blijven want is te glad.

De in fuzz gedrenkte bas en door galmeffecten gehaalde saxofoon doen in eerste instantie denken aan de hoogtijdagen van Tuxedomoon. Gedurfde combinaties, spannende klankkleuren en onheilszwangere melodieën – het is ook allemaal te vinden in dit eerder als Rorschach 1 & 2 op vinyl verschenen werk van Niels van Hoorn en Richard van Kruysdijk. Maar dit duo zit meer in de jazzhoek, wat vooral duidelijk naar voren komt bij het prachtig in elkaar geknutselde drumwerk. Van Hoorn, saxofonist van de Legendary Pink Dots, en Van Kruysdijk, drummer, elektronicawizard en labelbaas, vermengen hippe pulsen, spooky effecten en filmische tonen tot een sfeervolle nu-jazzplaat. Met bijdragen van Legendary Pink Dots-frontman Edward Ka-spel en Sonar Lodge-zangeres Marie-Claudine Vanvlemen.

Niels van Hoorn en Richard van Kruysdijk vormen het elektronicacollectief Strange Attractor. Echte instrumenten zoals gitaar, klarinet, saxofoon en Fender Rhodes zorgen met een handjevol gasten voor een sterke livefeel op deze bijzondere plaat. Kalm, intens, meeslepend...

Picture this: a high-class nightclub, somewhere around midnight in a metropolis somewhere on earth. The air is full of cigar smoke; the speakers breathe a thick mix of saxophones and piano's, while fancy looking people in large sofas stir their drinks. The soundtrack of this setting is jazz, a musical style which keeps on evolving for almost a hundred years now. This is the kind of place where A Strange Attractor would be most suitable to play…

A Strange Attractor is a band consisting of a musician and a producer. The result is a tasty mix of classic instruments such as bass clarinets and saxophones with versatile, futuristic electronica. The opening comes in the form of Rorschach (Heritage Pt. 1.01), which is an example of jazz in its purest form. A dreamy saxophone melody is combined with a break beat styled rhythm full of brushes and big band drums. The rhythm is slow and repetitive, but the instruments are perfectly mixed with each other, resulting in a bombastic track. Great introduction!
The easy going, jazzy atmosphere is maintained on the next tracks. The borders of jazz, ambient and chill-out are expanded by a touch of electronica and original mixing. Omega is one of the most downtempo tracks on the album, but it's really, really beautiful. The basis is quite minimal, featuring not much more than a hypnotising wave of piano sounds, soft electronic hi-hats, fantastic pan flute melodies and a female singer. The instrumental version is superb on its own, but most credits go to the female singer… Her voice is simply amazing! Her lyrics are thin as air, incredibly clear and transparent, and they match perfectly with the instrumentals. It's almost as if she has been taken out of a 1930's Chicago nightclub. An authentic slow jazz track, one for those late night hours or sunny mornings…
Simulera once again defines the sound of A Strange Attractor: jazz, ambient, and electronica. It sounds very much like the best work of producer DnTel, known for his fairytale ambient related music. Two extremes are combined on this one: a fast, rattling drum rhythm and a relaxing, chill-out synthesizer melody. It sounds a bit like old school jungle, although this track is way more futuristic and freakier. The nervous rhythm and instruments keep on expanding, which eventually results in a track that becomes more and more energetic. A lot of instruments and effects are added along the way, without the track getting overproduced. This is quite an impressive piece of work I must say… Original and very, very good! I am not going to use many words on the track of Never Say Never: This one's horrible! It tries to create a mystic and sinister atmosphere, but instead of that it crashes and burns! The use of instrumentals is great, and the electronic samples are original and edgy, but this is totally messed up by the male singer! His voice sounds as if he is drunk, and the 'old wise man' feeling he is trying to introduce fails terribly. The vocals are uninspired and pretty lame, without any clear tone to be heard. Next please!
Scrap Metal is a track which relies on a solid, old school hip hop beat, while ambient-esque sounds slowly fly over the sequence. The beat is really fat but minimal, and it is as if the track doesn't know which way to go: jazz of hip hop? Chill-out or not? The combination of ambient, jazz and hip hop doesn't really work out and the result is a repetitive track unable to convince.
The same goes for 26 September. This track is a plain sound scape, with only an electronic melody to be heard. It sounds like a dramatic film score for Film Noires, but it can not convince as a musical piece on its own on this album. There's too little action and too much repetition to really stand out. Too bad!
Melancholy Station returns to the sound as heard on the album's introduction: pure jazz! The track features all the classical elements: soft cymbals, soft kicks, brushes, deep bass lines and warm, electronic piano sounds. On top of the delicious instrumental basis are the melancholic sounding vocals by a female singer. Her vocals sound ice-cold and hypnotising at the same time, and the mix of the warm instrumental basis and her lyrics results in a fantastic jazz track! The track breathes some kind of sinister atmosphere, due to the vocals and electronic elements, but it sounds familiar and authentic at the same time… amazing! After this fine piece of music, the CD finishes with warm soundscapes and melancholic feelings. Fifteen Years Of Sorrow gave me the feeling of walking in the woods after a rainy day… perhaps this is due to the use of a fine melody sounding like an electronic accordion, or the bird effects in the tracks. Whatever it was, the track is a real pleasure to listen to, perfect to get your head up in space. There's also a vocal part involved, in the form of the voice of an old man telling a story. It does not add much value, and perhaps it would have been a better idea to leave it out, but it's not really disturbing either. Great production, beautiful melodies, superb track!

This is an album featuring a clash of styles rarely heard these days. Jazz is the keyword on this adventurous album, although these borders are crossed due to the use of electronica and futuristic elements. Next to that, the album shifts from soundscapes to hip hop, and from electronics to beautiful poppy songs. This does not always work out, but generally speaking, this is a debut to be really proud of!
The thing that really stands is the amazing production. These guys know how to use their instruments in combination with electronics. It's as if these guys are the ones that invented jazz! If you're into jazz and you are not afraid of a more experimental sounds, this one's a must have. If you're new to the genre, I advice you to try before you buy!

Niels van Hoorn (Legendary Pink Dots) e Richard van Kruysdijk (Phallus Dei, Sonar Lodge) sotto il moniker Strange Attractor danno vita ad un confortevole, avvolgente nuovo album, colorito di tenue elettronica e note jazzy. Partiture non particolarmente innovative ma gradevoli nella musicalità rarefatta memore delle evoluzioni trip hop e broken beat degli anni appena trascorsi. Differenti a seconda delle tracce gli interpreti vocali, in particolare evidenza Edward Ka-Spel in 'Never Say Never' in duetto con Marie-Claudine Vanvlemen, altrettanto incisivo l'apporto di Richard Sinclair in 'Dreamtime'. Una produzione elegante, un poco melanconica che potrà appassionare però i non pochi amanti delle sonorità downtempo atmosferiche.

Cz?onkowie Strange Attractor od lat dzia?aj? na muzycznej scenie. Saksofonista i klarnecista Niels Van Hornblower to podpora kultowej w naszym kraju formacji Legendary Pink Dots. Z kolei Richard van Kruysdijk (perkusja, instrumenty elektroniczne) to za?o?yciel trip-noir/nu jazzowej formacji Sonar Lodge i wspó?w?a?ciciel znanej firmy p?ytowej Music For Speakers.

Obaj panowie, wspomagani wokalnie przez kilku go?ci (m.in. przez Edwarda Ka-spela z Legendary Pink Dots), nagrali pi?kn? p?yt? z elementami muzyki nu-jazzowej, chill-outu, trip-hopu i poszukuj?cej elektroniki. To jeden z tych albumów, których s?ucha si? z przyjemno?ci? w wiosenne, s?oneczne popo?udnia. Muzyka p?ynie leniwie z g?o?ników, s?ycha? delikatne d?wi?ki saksofonu i klarnetu, a wszystko podlane jest trip-hopowym, powolnym bitem i przeró?nymi, elektronicznymi smaczkami aran?acyjnymi. Jedynie w "Five Below Nothing" robi si? bardziej rockowo - mamy tu ?yw? perkusj?, soczy?cie brzmi?cy bas i mroczny, niepokoj?cy klimat.

Close to perfection

Intro: Steeds vaker slaan Sonar Lodge's Richard van Kruijsdijk en zangeres Marie-Claudine Vanvlemen hun vleugels uit. Samen sta je tenslotte sterk. Dat bleek in 2004 met het prachtige minialbum Rorschach en een jaar later met de nog mooiere opvolger Rorschach II. Beide opmerkelijke gelegenheidsprojecten die het daglicht zagen onder de naam Strange Attractor, waarvoor Sonar Lodge tijdelijk werd uitgebreid met basklarinettist Niels van Hoorn en zanger Edward Ka-Spel (beiden van The Legendary Pink Dots), en met seventies progressive rock hero Richard Sinclair. Nieuwe dimensies werden aan de voor Sonar Lodge altijd al zo duistere, melancholieke sferen toegevoegd. De eerder alleen op twee lp's uitgebrachte muziek van Strange Attractor is nu verzameld op 1 cd.

Genre: ambient jazz, post rock en electronica

Bijzonderheden: Verspreid over twee plakken vinyl was het allemaal al zo mooi wat dit bijzondere gelegenheidsproject uit de studio liet waaieren. Het altijd al wat duistere, melancholieke sfeertje dat zo kenmerkend is voor het werk van Sonar Lodge dreef op Rorschach I en II zachtjes verder het donker in. Weg echoende blaaspartijen, zacht roffelende jazzy ritmes, sissende hi-hats, twinkelende melodieen en spookachtig in en uitwaaierende klanken. Maar verzameld op 1 cd en enigszins door elkaar gehusseld valt pas echt alles op z'n plek. Zangeres Marie-Claudine Vanvlemen zit hoorbaar lekker in haar vel, blazer Niels van Hoorn reikt naar de sterren, Edward Ka-Spel zingt, mijmert en praat, en seventies progressive rock hero Richard Sinclair zweeft hoog boven dikke baslijnen en de zacht schurende beats van het muzikale tapijt dat Sonar Lodge voorman Richard Van Kruysdijk weeft. Zoals die van het meeslepende en dramatische 'Fifteen Years of Sorrow', de beklemmende electronica van 'Fishface' met een fluisterende Ka-Spel, het ingetogen, ambienteske 'Undone' of 'Simulacra', waarop een roffelend drill 'n bass ritme verstopt zit tussen een schijnbare wirwar aan prachtige melodieen. De karakteristieke, mijmerende stem van Edward Ka-Spel lijkt dan de hoofdrol op te eisen op 'Never Say Never', maar het is uiteindelijk toch de prachtige muziek, een tranentrekkende combi van elektronica en instrumentatie, die het kippenvel metersdik laat opkomen. Een prachtplaat.

Hoogtepunt: Fifteen Years of Sorrow, Never Say Never, Dreamtime

Dieptepunt: -

Twijfelgeval, aanrader of bagger? Aanrader.

Als je dit goed vindt, luister dan ook eens naar: De Sonar Lodge albums Sound Effects en Needlework. Raadpleeg meteen ook de rest van de catalogus.

Oordeel: 9

Onder deze wat raadselachtige groepsnaam en titel presenteert een groep muzikanten uit verschillende disciplines zich via het altijd spannende Music For Speakers-label. Van de gebruikelijke labelcrew zijn er Sandor Caron en de beide Sonar Lodge-leden Richard van Kruysdijk en Marie-Claudine Vanvlemen. Zij worden bijgestaan door Jeroen van Vliet (toetsen), Tom Parkinson (basgitaar), Jeroen Kimman (gitaar) en Edward Capel (saxofoon, klarinet). Net als op veel andere recente releases van het label is het resultaat een mix van broken beats, triphop, jazz en elektronica, met als nuance dat hier de ‘feel’ van de echte instrumenten overheerst. Popjazz? Elektronische jazzpop? Zeg het maar. Het resultaat bevalt in ieder geval stukken beter dan wat er door anderen in dit genre wordt geproduceerd. Hier en daar wringt het lekker, zodat het vrijblijvende goed wordt vermeden. Lekkere cd, ik ben vooral benieuwd hoe de band het live gaat doen.

Music For Speakers Amplified is het project van Richard van Kruysdijk en Sandor Caron, de twee kopstukken van het Music For Speakers-label. Als dusdanig is het ook de eerste echte groep op een label dat zich normaliter eerder bezighoudt met het uitbrengen van individuele projecten. Als ik het even (te) grof beschouw, zou ik deze plaat onder de triphop-paraplu kunnen catalogeren. Maar eigenlijk is het meer dan dat. Ondanks de relaxte, downtempo beats lijkt jazz immers toch wel het voornaamste bestanddeel van Popular Music Must End. Dat komt vooral door de rokerige vocalen van Marie-Claudine van Vanvlemen, die door de subtiele maar nooit opdringerige, altijd atmosferische muziek voortdurend de hoofdrol kan opeisen. Het lijkt wel alsof je in een donkere nachtclub aan een tafeltje zit, waarbij je kan kiezen of je de muziek nu naar de achter- of voorgrond laat opschuiven. Als je ze wel degelijk al je aandacht geeft is het effect bedwelmend, alsof je even buiten de drukke werkelijkheid stapt en je laat meevoeren in een eeuwige, dromerige nacht.

Elektronica en handmatige improvisatie, dat zijn twee van de pijlers waarop het Brabantse project Amplified rust. Verrassend genoeg, gezien de ronkende titel, hoort daar ook pure popmuziek bij. Zangeres Marie-Claudine Vanvlemen zingt van die dromerige, omfloerste melodielijnen die je ook wel bij Massive Attack en de legioenen, triphopachtige navolgers terugvindt. Maar in de instrumentatie schuilt het venijn. Daar worden de deels geïmproviseerde partijen van rietblazer, gitarist en Fender Rhodes-pianist subtiel of juist grof gemanipuleerd door de electronica van Richard van Kruysdijk en Sandor Caron, met licht psychedelische na-ijl-effecten. Juist door het wringende karakter van die partijen krijgt de muziek een fikse spanning. Het had de stemming geen kwaad gedaan als er af en toe wat meer tempo was gezet, maar desondanks is "Popular music must end" een sterk staaltje kruisbestuiving.

Popmuziek doodverklaard? Je moet maar durven. Het Brabantse label Music For Speakers draait er de hand niet voor om. 'An authentic, coherent sound with a strong cinematic quality. Post Rock? Post Jazz? Post Dance?' omschrijven ze hun eigen stijl in het bijgevoegde persbericht. Aan zelfvertrouwen ontbreekt het ze daar in Eindhoven in ieder geval niet. Is ook nergens voor nodig. Music For Speakers staat immers al vijf jaar garant voor electronische muziek van hoog niveau. Stijl? Computers die klinken als 'echte' instrumenten. Het project Amplified draait de rollen om. Met modulatoren, laptops, gitaar, bas, klarinet, drums en zang gaan zes muzikanten aan de slag op een voor electronische muziek zo normale, door geluid georiënteerde manier. Hoe dat klinkt? Eigenlijk precies zoals de voorafgaande releases op Music For Speakers. Onconventioneel? Tot op zekere hoogte. Pop, jazz, dance, het is het allemaal, maar ook weer niet. En zo begeeft Amplified zich op het raakvlak van genres waar eerder bijvoorbeeld Miles Davis zich bevonden en, eerlijk is eerlijk, Music For Speakers altijd al te vinden was. Het resultaat mag er zijn. De prachtige zang van Marie-Claudine Vanvlemen is soms iets te aanwezig en tegen het einde toe worden de arrangementen voorspelbaar. Details. "Popular music must end" is een van de beste popjazzdanceplaten die ik heb gehoord, is rijk aan kleur en veegt met gemak de vloer aan met de slappe jazzhouse van St. Germain. Nee, dan zijn Matthew Herbert en Kraak & Smaak betere vergelijkingen. Hele andere muziek, maar wel dezelfde klasse.

De vorige lp Rorschach van Strange Attractor heeft mijn aandacht gewekt door de vermelding van The Legendary Pink Dots op de hoes. Hun tweede lp Rorschach II trekt simpelweg mijn aandacht door de hoge kwaliteit van het vorige album. Het project van Richard van Kruysdijk van Sonar Lodge en Niels van Hoorn (Niels van Hornblower) van The Legendary Pink Dots maakt namelijk een bruisende en soms mysterieuze mix van hip-hop, dub, soundscapes, jazz, ambient en avantgarde; van Tortoise, Roni Size en Banabila tot Tuxedomoon, Sonar Lodge en The Legendary Pink Dots. Ook op dit nieuwe album putten ze uit die vaatjes, maar de verschillende stijlen lijken nog soepeler door elkaar te rollen. De ene keer dynamisch en opzwepend en de andere keren diep en mysterieus. Net als op de voorganger is ook hier weer de prachtige zang te horen van Pink Dots-voorman Edward Ka-Spel en Marie-Claudine Vanvlemen uit Sonar Lodge. Als derde zanger is niemand minder dan Richard Sinclair (Robert Wyatt, Caravan, Hatfield & The North) te horen, die tevens meedoet op de fretless bas. Verder zijn eveneens de jazzmusici Jeroen van Vliet en Edward Capel (niet te verwarren met Ka-Spel) van de partij. De verschillende combinaties tussen postrock, ambient, jazz, dub en experimenten zijn hier legio en steeds verrassend fris. Gevarieerd, maar ook consistent en tot in de puntjes uitgewerkt. Als toetje besluit de lp met een vette remix van Twilight Circus. Rorschach II is een duidelijk vervolg het vorig jaar verschenen album, maar zo mogelijk nog beter en nog meer verslavend. Tja, die vreemde aantrekkingskracht…

Het is zangeres Vanvlemen die na het intro de aandacht opeist: "Ooohh, if time could stand still, how long life would seem. For life it ain't real, it's a conscious dream." Gedragen door een ingetogen ritme, weemoedige blaaspartijen van Edward Capel op klarinet en de heldere, tinkelende Fender Rhodes toetsen die klankbepalend zijn en gaandeweg het nummer steeds speelser klinken, uitbundig haast. Dat het ook zonder zang verdomd spannend klinkt, horen we op 'Simulacra' waarop een roffelend drill 'n bass ritme verstopt zit tussen een schijnbare wirwar aan prachtige melodieen. De karakteristieke, mijmerende stem van Edward Ka-Spel lijkt dan de hoofdrol op te eisen op 'Never Say Never' maar het is uiteindelijk toch de prachtige muziek, een tranentrekkende combi van elektronica en instrumentatie, die het kippenvel metersdik laat opkomen. En het wordt nog mooier met 'Dreamtime' met de stem van seventies progressive rock hero Richard Sinclair. Hoog zweeft hij boven dikke baslijnen en zacht schurende beats totdat blaaspartijen helaas een eind maken aan dit moois. Niet getreurd, Sinclair heeft ook zijn fretloze bass meegenomen en krijgt op 'In the end it is just pretend' alle ruimte tussen de traag slepende beats en gezelschap van blazers en borrelende acidbassen en electronica. Luister en huiver! En koop je de vinylplak dan krijg je er als bonus ook nog een opmerkelijk funky, groovy Twilight Circus (dub wizzard Ryan Moore, en niet geheel ontoevallig tevens sessiemuzikant bij The Legendary Pink Dots) remix bij van het titelnummer van het eerste deel. Hebben dus.

In de zo voor Music for Speakers kenmerkende weemoedige, melancholieke stijl komen ingetogen jazzy ritmes, droevige gitaarakkoorden, donkergekleurde analoge synths, mistige blaaspartijen en de karakteristieke stem van Marie-Claudine Vanvlemen elkaar regelmatig tegen. Muzikale grenzen worden beslecht, jazz vloeit gebroederlijk samen met krakende clicks & cuts en zwaarmoedige post-rock en ambient. De kracht ervan zit hem in het kleine, de subtiliteit. Wie het werk van Sandor Caron en Sonar Lodge op Music for Speakers kent, weet dat het bij deze mannen niet om de grote gebaren gaat. Vakkundig geregisseerde ingetogenheid die broeit, prikkelt en langzaamaan onder je huid kruipt. Maar broeien doet Popular Music Must End helaas weinig. Het onbetwiste vakmanschap heeft in de studio tot een vlekkeloos resultaat geleid. Maar daardoor ook voor een nogal afstandelijk resultaat. Iedere (analoge) synth valt keurig op z'n plek, iedere spooky gitaaraanslag van Jeroen Kimman vindt de juiste weg en elke treurige blaaspartij van Edward Capel ijlt prettig na. Als luisteraar kun je niet anders dan bij iedere luisterbeurt beamen dat het allemaal mooi is gemaakt, dat het knap vormgegeven "andere" popsongs zijn. Maar ook dat het kippenvel uitblijft. De afsluiter van het album, de live opname 'De Hennies', laat horen dat de emotie live er wel degelijk is. Helaas blijkt die in de studio ergens tussen de talrijke ideeen en het vakmanschap te zijn blijven steken.

Music For Speakers: nu ook versterkt!

Vijf jaar geleden begonnen zeven vrienden het label Music For Speakers, vooral met de bedoeling om hun eigen muziek uit te brengen. Bij de eerste releases bleek al snel dat die muziek moeilijk te categoriseren was, maar na lang beraadslagen waren de kenners het erover eens: dit valt onder ("intelligent") dance. Harco Pront? Dance. Madcap? Dance. Relaxo Abstracto? Euh, dance?
tekst: Dave Roozendaal
"Ik denk dat meer dan een bepaald geluid, het een bepaalde houding ten opzichte van onze muziek is wat Music For Speakers definieert", zegt Richard van Kruysdijk, één van de oprichters van het label, en actief in verschillende groepen en projecten waaronder Sonar Lodge en de gloednieuwe ‘supergroep’ Music For Speakers Amplified. "We werken heel gevoelsmatig, hebben geen andere criteria dan 'raakt dit ons?'. Genres interesseren ons niet, en we zijn allemaal behoorlijk idealistisch. Dus de verschillende projecten, groepen, artiesten op het label kunnen onderling heel verschillend klinken, maar hun houding, de manier waarop ze muziek maken, is dezelfde als de onze. Dát is wat ons het meest bindt. Hoewel ik laatst in een recensie van één van onze platen iets las over een 'Bossche school', omdat (lachend) een paar van ons oorspronkelijk uit Den Bosch komen, natuurlijk."

Scene
In vijf jaar tijd heeft Music For Speakers zich bewezen als een constante in de Nederlandse en internationale underground, in de eerste plaats door de hoge kwaliteit van de muziek die het uitbrengt, maar ook via de associatie met de Amsterdamse platenwinkel annex distributeur Rush Hour. De Eindhovenaren worden vaak in een adem genoemd met Kindred Spirits, Delsin, het label Rush Hour en MPF Collective. "Ook zij zijn idealisten. Sommige van hen hebben een heel specifiek geluid, maar ze vertekken vanuit dezelfde redenering. Ik weet niet of je nu van 'een scene' kunt spreken. Misschien wel. Er wordt af en toe onderling samengewerkt, en mensen als bijvoorbeeld Aardvarck brengen op verschillende van de genoemde labels platen uit. Maar het blijft een relatief kleine groep mensen."
Dat een klein label als Music For Speakers zich toch weet te handhaven in de huidige, in stormachtig weer verkerende muziekindustrie, mag een klein wonder heten. Of toch niet? "Ons voordeel is dat iedereen zijn eigen projecten financiert, en ook de volle winst krijgt van wat hun muziek opbrengt. Music For Speakers is eigenlijk meer een paraplu waaronder verschillende mensen hun dingen naar buiten brengen. Zij hebben hun muziek, hun opnames, wij hebben de middelen om die wereldkundig te maken. Voor een groep als Amplified hebben we subsidie aangevraagd en gekregen. Zonder dat geld hadden we het niet kunnen doen zoals we het nu gedaan hebben. De groep bestaat toch uit een aantal muzikanten die moeten leven van hun muziek."

Van project naar band
Music For Speakers Amplified is de eerste echte band op het label. Tot nu toe zijn veruit de meeste releases gemaakt door mensen die in hun thuisstudio muziek maken. Is de release van Popular Music Must End een eerste stap in een nieuwe richting? "Niet in de zin van dat we nu meer bands gaan tekenen,” zegt Van Kruysdijk, “We hebben het nooit bewust tegengehouden dat bands naar ons toe kwamen, maar tot nu toe zijn we nooit tegen een groep aangelopen waarvan we dachten dat we die uit moesten brengen. Amplified is een project waarvan het concept al lang bij Sandor en mij leefde. Het heeft alleen langer geduurd dan we dachten om het tot uiting te brengen. Het bleek vrij moeilijk om onze ideeën over te brengen op de muzikanten waarmee we in zee wilden gaan. Ondanks het feit dat we allebei een geschiedenis hebben in bandjes, waren we de laatste jaren toch gewend om in onze eigen studio te werken, waar we zeg maar alleenheersers zijn. Waar we de muziek precies zo kunnen laten klinken als we in ons hoofd hebben. Dat is met andere muzikanten erbij een stuk gecompliceerder. De groep heeft door de jaren heen dan ook wat bezettingswisselingen gekend, maar nu staat het wel. En we hebben ook het gevoel dat het niet meer een 'project' is, maar een echte band."
"Wat zo moeilijk was aan het overbengen van onze ideeën is dat het ons vooral draait om de sfeer. We willen popmuziek maken, maar daarbij vertrekken vanuit improvisatie. Dat klinkt misschien makkelijk, maar is in de praktijk best moeilijk. Uiteindelijk hebben we toch een hoop nummers gewoon uit moeten schrijven. Het is een wisselwerking geworden tussen improvisatie en uitgeschreven muziek. Niet geheel volgens ons originele plan, maar zoals het nu gaat voelt het wel heel goed. Er gaat dan ook zeker een vervolg komen met, op de naar Engeland verhuisde bassist na, dezelfde bezetting."

Toekomstmuziek
Een vijfjarig bestaan is een reden om eens flink te feesten, zou je denken. Niet bij Music For Speakers. (lachend) "Nee, we gaan nu proberen te toeren met Amplified, en verder gaan we gewoon door met waar we mee bezig waren. Toen we begonnen werd er door veel journalisten en mensen uit 'het wereldje' afwachtend gereageerd. 'Wordt dit weer zo'n labeltje dat er na drie releases mee ophoudt?' Wij hebben altijd het idee gehad dat het iets permanents zou worden, dat is altijd de bedoeling geweest en dat zal niet veranderen, denk ik. We zullen nooit 'groot' worden, de muziek die wij mooi vinden en uitbrengen zal altijd wel underground blijven, maar we komen altijd nieuwe dingen tegen, nieuwe richtingen, die maken dat we door kunnen en willen blijven gaan. Dit is wat we leuk vinden, en dit is wat we doen."

Popular Music Must End is uitgebracht door Music For Speakers/Rush Hour
(18 November 2005)